BIOLOGIE VOKABULAR

Die Zelle

راهنمای علائم واژه‌نامه:
der (مذکر)
die (مؤنث)
das (خنثی)
|
adj. صفت
|
-en / -e / -n پسوندهای جمع
- جمع بدون تغییر
(Sg.) بدون جمع (فقط مفرد)
کلمه کامل: حالت جمع کلمه

مفاهیم بنیادین و حیات | Grundlagen

die Zelle, -n
سلول:واحد ساختاری و عملکردی تمام موجودات زنده
واحد بنیادی:عنصر اصلی تشکیل‌دهندهٔ موجودات زنده
واحد سازندهٔ سلولی:واحد بنیادی تشکیل‌دهندهٔ موجودات زنده
سلول‌شناسی:علم بررسی ساختار و عملکرد سلول‌ها
موجود زنده:موجودات دارای حیات و متابولیسم
متابولیسم:فرآیند سوخت و ساز و تبادل مواد
تبادل انرژی:فرآیندهای تولید و مصرف انرژی
تنفس سلولی:فرآیند تولید انرژی از مواد آلی در سلول
فتوسنتز: فرآیند تبدیل انرژی نوری به انرژی شیمیایی توسط گیاهان و جلبک‌ها
تقسیم سلولی:توانایی تکثیر سلول
رشد:افزایش اندازه و تعداد سلول‌ها
تمایز:تخصصی شدن و تغییر شکل سلول‌ها برای وظایف خاص
فرآیند حیاتی:هر عملیاتی که برای حفظ حیات یک موجود زنده ضروری است
واکنش:پاسخ به محرک‌های داخلی یا محیطی
همانندسازی:فرآیند کپی برداری سلول از روی مولکول DNA
تکثیر:افزایش تعداد سلول ها یا موجودات زنده از طریق تقسیم سلولی
تحرک:توانایی حرکت سلول
دریافت محرک:پاسخ به محیط
سیستم باز:تبادل ماده و انرژی با محیط اطراف
تبادل مواد:ورود و خروج مواد از سلول
جهش:تغییرات تصادفی در ژنوم که منجر به تنوع ژنتیکی می‌شود
بازترکیبی:تبادل اطلاعات ژنتیکی بین کروموزوم ها
رقابت:مبارزه بر سر منابع محدود (بخشی از انتخاب طبیعی)
تکامل:تغییر و توسعه گونه‌ها در طول زمان
همزیستی:همکاری بین موجودات زنده

روش‌های تحقیق در سلول‌شناسی Methodik der Zellforschung

das Lichtmikroskop, -e
میکروسکوپ نوری:ابزاری برای مشاهده سلول با استفاده از نور
میکروسکوپ الکترونی:ابزاری با قدرت تفکیک بالا برای دیدن اجزای ریز درون سلول
جداسازی اجزای سلول:روش تفکیک اندامک ها برای مطالعه جداگانه
سانتریفیوژ:جداسازی اجزای سلول بر اساس جرم با چرخش سریع

طبقه‌بندی و سازمان‌بندی سلولی Zellorganisation

der Procyt, Procyten
پروکاریوت:سلول بدون هسته (مانند باکتری)

یوکاریوت: سلول دارای هستهٔ واقعی
سلول بی‌هسته: مانند گلبول قرمز پستانداران
بخش بندی:ایجاد فضاهای مجزای سلولی

ساختار و ویژگی های غشا Membranstruktur & Eigenschaften

das Membransystem, -e
​سیستم غشایی:مجموعه غشاهای سلولی برای بخش‌بندی و جداسازی واکنش‌ها
​غشای زیستی:مرز انتخابی سلول و اندامک ها
​پوشش دو غشایی:ساختار متشکل از دو غشای مجزا
پوشش تک غشایی:ساختاری متشکل از یک غشای واحد
​فضای واکنش:بخش محصور برای فعالیت متابولیک
​بخش/محفظه:فضای مجزا شده در سلول
​ساختار غشا:آرایش لیپید،پروتئین‌ و کربوهیدرات‌های غشا
لیپید غشایی:مولکول چربی سازندهٔ غشا
فسفولیپید:لیپید اصلی غشا
سرآبدوست:بخش قطبی فسفولیپید که به سمت آب قرار می گیرد
دم آب‌گریز:بخش غیر قطبی فسفولیپید که از آب فرار می کند
اسید چرب:زنجیره هیدروکربنی سازنده لیپیدها
اسید چرب اشباع:کاهش دهندۀ سیالیت غشا
اسید چرب غیر اشباع:افزایش‌دهنده سیالیت غشا
دولایه لیپیدی:ساختار پایه تمام غشاهای زیستی
لایۀ تک‌مولکولی: آرایش یک لایه ای از مولکول ها
دولایۀ بلور مایع :غشای نیمه سیال با نظم نسبی مولکولی
نیمه‌تراوایی:توانایی عبور انتخابی مواد از غشا
نفوذپذیر:صفتی برای غشایی که اجازه عبور مواد را می‌دهد
پروتئین غشایی:پروتئین های مستقر در ساختار غشا
پروتئین پیرامونی:متصل به سطح داخلی یا خارجی غشا
پروتئین سراسری:پروتئین عمقی در دولایه لیپیدی
پروتئین کانالی:ایجاد مسیر برای عبور یون‌ها یا مولکول‌ها
پمپ پروتونی:پروتئین انتقال‌دهنده پروتون با مصرف انرژی
کربوهیدرات:زنجیره قندی متصل به پروتئین یا لیپید غشا
گلیکوپروتئین:پروتئین متصل به زنجیره کربوهیدراتی
گلیکولیپید:لیپید متصل به زنجیره کربوهیدراتی
کلسترول:تنظیم‌کننده پایداری و سیالیت غشا
برچسب‌گذاری مولکولی: شناسایی سلول‌ها توسط زنجیره‌های قندی
مدل دو لایه فسفولیپیدی: نخستین مدل ساختار غشا
مدل ساندویچی: غشا بین دو لایه پروتئینی (مدل قدیمی)
مدل موزاییک سیال:مدل پذیرفته‌شده و امروزی غشا
مدل قایق لیپیدی: توصیف غشا به دریایی سیال

عملکرد و انتقال مواد در غشا Membranfunktion & Stofftransport

der Stofftransport (Sg.)
انتقال مواد:جابه‌جایی مولکول‌ها از غشا
انتقال غیر فعال:جابجایی مواد در جهت شیب غلظت بدون مصرف انرژی
انتقال فعال:جابجایی مواد برخلاف شیب غلظت با مصرف انرژی
انتشار ساده:عبور مستقیم مولکول‌های کوچک و غیرقطبی از غشا
انتشار تسهیل‌شده:انتقال مواد به کمک پروتئین‌های غشایی
اسمز:نفوذ آب از غشای نیمه‌تراوا به محیط غلیظ تر
آکواپورین:کانال های پروتئینی اختصاصی برای انتقال سریع آب
تنگه:باریک‌ترین بخش کانال برای اتنخاب اندازه ذرات
دافعه الکترواستاتیکی:سد الکتریکی مانع عبور یونها از کانال‌های آب
پتانسیل غشا:اختلاف بار الکتریکی بین دو سوی غشای سلول
شیب غلظت:اختلاف غلظت مواد بین دو سوی غشای سلول
شیب پتانسیل الکتریکی:اختلاف بار الکتریکی دو سوی غشا
توزیع یونی:پراکندگی نامساوی یون ها در دو طرف غشا
جابجایی جهت دار:انتقال جهت دار یون ها یا مولکول ها از عرض غشا
محیط هیپرتونیک:محیطی با غلظت بالاتر مواد حل‌شده نسبت به درون سلول
محیط هیپوتونیک:محیطی با غلظت کمتر مواد حل شده نسبت به درون سلول
اندوسیتوز:فرآیند ورود مواد به سلول از طریق تشکیل وزیکول
اگزوسیتوز:فرآیند خروج مواد از سلول به وسیله اتصال وزیکولها به غشا
پینوسیتوز:بلعیدن مایعات به درون سلول
فاگوسیتوز:بلعیدن ذرات جامد و بزرگ توسط سلول
وزیکول:ریزکیسه‌های غشایی برای حمل و نقل مواد
ریزکیسه‌ غشایی:کیسه ای کوچک حاوی مواد که توسط غشا احاطه شده

اسکلت سلولی و ساختارهای حرکتی Cytoskelett & Bewegung

das Cytoskelett, -e
اسکلت سلولی:شبکه پروتئینی برای حفظ شکل و حرکت سلول
ریزرشته:رشته‌های نازک اسکلت سلولی برای پایداری و تغییر شکل سلول
رشته اکتین:رشته های پروتئینی مسئول انقباض و حرکت سلول
​ریزلوله‌:لوله‌های توخالی پروتئینی برای انتقال وزیکول و تقسیم سلولی
​رشته‌ میانی:الیاف پایدار برای حفظ شکل هسته و استحکام بافت‌
اکتین:پروتئین اصلی سازندهٔ ریزرشته ها
توبولین:پروتئین سازندهٔ ریزلوله ها (شامل نوع αو β)
کراتین:پروتئین رشته های میانی در سلول‌های پوششی
دسمین:پروتئین رشته های میانی در سلول‌های عضلانی
اینترنکسین:پروتئین رشته های میانی در سلول‌های عصبی
پروتئین حرکتی:مولکول‌های جابه جا کننده وزیکول روی ریزلوله ها
کینزین:پروتئین حرکتی که وزیکول ها را در طول ریزلوله ها به سمت بیرون جابجا می کند
داینئین:پروتئین حرکتی که وزیکول ها را به سمت مرکز سلول جابجا می کند
سانتروزوم:مرکز سازماندهی ریزلوله‌ها در زمان تقسیم سلولی
دسموزوم:ساختار اتصال محکم بین سلول‌ها با کمک رشته‌های میانی

پروکاریوت‌ها | Prokaryoten

ساختار یک سلول باکتریایی (Procyte)
der Procyt, Procyten
پروسیت:سلول فاقد هسته واقعی که واحد ساختاری باکتری ها و آرکئ ها است
آرکائیا:تک‌سلولی‌های پروکاریوت با ساخنار متفاوت از باکتری‌ها
باکتری‌:پروکاریوت‌های دارای دیواره پپتیدوگلیکانی
سیتوپلاسم:فضای داخلی حاوی ریبوزوم و مواد ژنتیکی
غشای سیتوپلاسمی:مرز داخلی و محل متابولیسم در پروکاریوت ها
فرورفتگی غشا:تاخوردگی داخلی غشا برای فتوسنتز یا تنفس سلولی
ریبوزوم:محل سنتز پروتئین (70s)
نوکلئوئید:ناحیه حاوی DNA اصلی (فاقد غشا)
مولکول DNA:حامل اطلاعات ژنتیکی
کروموزوم باکتریایی:DNA حلقوی و فشرده اصلی
​پلاسمید:DNA حلقوی کوچک حاوی ژنهای خاص (مثل مقاومت دارویی)
مقاومت آنتی‌بیوتیکی:توانایی مقابله با دارو (غالباً روی پلاسمید)
​وزیکول:کیسه کوچک غشادار برای ذخیره یا انتقال مواد
تاژک:اندامک حرکتی سلول
پیلی (مژک):زوائد سطحی برای اتصال یا تبادل ژنتیکی
فیمبریا:زوائد پروتئینی کوتاه برای چسبندن به سطوح
اشکال سلول باکتری
der Kokkus, Kokken
کوکسی:باکتری‌های کروی‌شکل
دیپلوکوک:باکتری‌های کروی‌ دوتایی
استرپتوکوک:باکتری‌های کروی‌ زنجیره ای
پنوموکوک:نوع خاصی از دیپلوکوک‌های بیماری‌زا
باکتری‌ میله‌ای‌:باکتری هایی که به شکل استوانه هستند
باسیل:واژه تخصصی برای باکتری‌های میله‌ای
ویبریو:باکتری خمیده یا ویرگول مانند
اسپیریلوم:باکتری مارپیچی بزرگ, دارای دیواره سخت و تاژک قطبی
کروماتیوم:باکتری گوگردی ارغوانی, دارای تاژک دسته‌ای
پروتئوس:باکتری بسیار متحرک روده, دارای تاژک محیطی
اکتینومیست‌ها:باکتری‌های رشته‌ای‌ شکل شبیه قارچ‌
لایه های حفاظتی و دیواره
die Zellwand, Zellwände
دیواره سلولی:ساختار محافظ و شکل‌دهنده سلول پروکاریوتی
مورئین:ماده اصلی سازنده دیواره باکتری‌ها
​رنگ‌آمیزی گرم:روشی برای تشخیص نوع باکتری‌ (مثبت یا منفی) بر اساس دیواره
​باکتری‌های گرم‌مثبت:با لایه ضخیم مورئین (بنفش)
​باکتری‌های گرم‌منفی:لایه نازک مورئین و غشای خارجی (قرمز)
غشای خارجی:لایه محافظت ثانویه فقط در گرم‌ منفی ها
​فضای پری‌پلاسمی:فاصله بین غشای داخلی و خارجی در باکتری‌های گرم‌منفی
پپتیدوگلیکان:شبکه‌ای از قندها و پروتئین‌ها
لایه مخاطی:پوشش بیرونی برای چسبندگی و دفاع باکتری
کپسول:پوشش محافظ و ضخیم بیرونی باکتری
ساختار حرکت
die Flagelle, -n
تاژک:اندامک رشته ای برای حرکت
فلاژلین:پروتئین سازنده رشته تاژک
دستگاه پایه:بخش موتور مانند تاژک مستقر در بدنه سلول
انتشار بازگشتی:بازگشت پروتون‌ها به درون سلول جهت تأمین انرژی چرخش موتور
فیلامنت:بخش بیرونی و بلند تاژک
قلاب تاژک:بخش خمیده و رابط تاژک
میله تاژک:محور مرکزی چرخان متصل به قلاب
حلقه موتوری:حلقه‌های مولد نیرو با جریان پروتونی
حلقه سوئیچ:کنترل‌کننده جهت چرخش تاژک
نوع آرایش تاژک:الگوی تعداد و محل قرارگیری تاژک‌ها در سطح باکتری
جهت حرکت:مسیر پیشروی باکتری در اثر چرخش تاژک‌ها
تک‌قطبی-تک‌تار:فقط یک تاژک در یک قطب
تک‌قطبی-چندتار:دسته‌ای تاژک‌ در یک قطب سلول
دوقطبی-چندتار:دسته‌ای تاژک‌ در هر دو قطب سلول
آمفی‌تریش (دوطرفه):وجود یک یا چند تاژک در هر دو انتهای سلول
پیرامونی (سرتاسری):پراکندگی تاژک‌ها در سراسر سطح سلول
تکثیر و بقای سلولی
die Zellteilung, -en
تقسیم سلولی:تکثیر دوتایی و ساده در باکتری‌ها
سلول دختر:سلول‌های حاصل از تقسیم سلولی
سرعت تقسیم:دفعات تقسیم در واحد زمان
کونژوگاسیون:انتقال مستقیم DNA بین دو باکتری
پیلی جنسی:کانال انتقال ماده ژنتیکی
پل پلاسمایی:اتصال موقت برای انتقال DNA
سلول دهنده:باکتری انتقال دهنده DNA
سلول گیرنده:باکتری دریافت کننده DNA
مرحله بقا:حالت مقاوم برای زنده ماندن در شرایط سخت
اسپور مقاوم:فرم نهفته باکتری برای بقا در شرایط سخت
اندوسپور:اسپور داخلی بسیار مقاوم در بعضی باکتری ها
حالت نهفته:وضعیت غیرفعال اما زنده در شرایط سخت
دفع آب:از دست دادن آب برای مقاوم شدن اسپور
شرایط محیطی:عوامل بیرونی موثر بر زندگی باکتری

یوکاریوت‌ها | Eukaryoten

ساختار یک سلول یوکاریوتی (Eucyte)
der Eucyt, Eucyten
​یوکاریوت:سلول دارای هستهٔ واقعی 
موجود تک سلولی
​موجود چند سلولی
سلول جانوری:سلول یوکاریوتی فاقد دیواره سلولی و کلروپلاست
سلول گیاهی:سلول یوکاریوتی دارای دیواره سلولی، کلروپلاست و واکوئل
فضای خارج‌سلولی:محیط اطراف سلول
​داربست خارج‌ سلولی:جهت اتصال و نظم دهی
​دیوارهٔ سلولی:پوشش سخت محافظ (در گیاهان و باکتری‌ها)
​فضای درون‌سلولی:ناحیه داخلی سلول
​سیتوپلاسم:محتوای داخلی سلول شامل مایع و اندامک ها
​سیتوزول:بخش صرفا مایع و زمینه ای سیتوپلاسم منهای اندامک ها
سیتوزوم:وزیکول‌ها و اجسام غشایی درون سیتوپلاسم
​هسته:مرکز کنترل سلول و حامل DNA
​میتوکندری:اندامک دوغشایی و نیروگاه اصلی تولید انرژی سلول
​پلاستید:اندامک اختصاصی سلول‌های گیاهی و جلبک‌ها 
کلروپلاست:پلاستید سبزرنگ حاوی کلروفیل برای انجام فتوسنتز
​شبکه آندوپلاسمی:مرکز ساخت و انتقال پروتئین و لیپید
​دستگاه گلژی:مرکز بسته‌بندی و ارسال پروتئین‌ها
​ریبوزوم:اندامک ساخت پروتئین, 70s (باکتری) 80s (یوکاریوت)
​لیزوزوم:کیسه حاوی آنزیم گوارشی برای تجزیه مواد و پاکسازی سلول
​پروکسی‌زوم:مرکز سم زدایی و تجزیه اسیدهای چرب
​واکوئل:اندامک ذخیره آب و مواد (گیاهان)
​اسکلت سلولی:شبکه ای از رشته های پروتئینی (حفظ شکل و حرکت سلول)
​اندام حرکتی مژک‌مانند:ساختار حرکتی یوکاریوتی
​تاژک:اندامک حرکتی سلول
هسته و ماده ژنتیکی (Zellkern & Erbgut)
der Zellkern, -e
​هسته:مرکز کنترل سلول و حامل DNA
هسته:معادل علمی و اصطلاح لاتین برای هسته سلول
هسته:اصطلاح یونانی به معنی هسته سلول
پوشش دو غشایی هسته:ساختار متشکل از دو غشای مجزا اطراف هسته
منفذ هسته‌ای:کانال‌های غشای هسته برای عبور درشت‌مولکول‌ها
​شیره هسته:سیال درونی هسته حاوی کروماتین و پروتئین‌ها
​کروماتین:رشته‌های DNA پیچیده شده به دور پروتئین‌های هیستون
​هیستون:پروتئین‌های قلیایی بسته‌بندی‌کننده مولکول DNA
​کروموزوم:فرم کاملاً فشرده‌شده ماده ژنتیکی هنگام تقسیم DNA
​کروماتید:یکی از دو نیمه همانندسازی‌ شده یک کروموزوم DNA
هستک:ساختار درون هسته برای ساخت اجزای ریبوزوم DNA
هستک:معادل علمی و اصطلاح لاتین برای هستک سلول
توالی نوکلئوتیدی:ترتیب قرارگیری نوکلئوتیدها در زنجیره DNA
رونوشت‌برداری:ساخت مولکول mRNA از روی الگوی DNA در هسته
پردازش RNA:اصلاح RNA اولیه پیش از خروج از هسته
پروتئین‌‌سازی:ساخت زنجیره پروتئینی توسط ریبوزوم
میتوز:فرآیند تقسیم هسته سلول به دو هسته همسان
میتوکندری و تولید انرژی (Mitochondrium & Energie)
die Hülle, -n
پوشش / غلاف:پوشش متشکل از دو غشا در اطراف میتوکندری
غشای بیرونی:غشای خارجی و صاف جداکننده میتوکندری از سیتوپلاسم
​غشای درونی:غشای چین‌خورده داخلی حاوی آنزیم‌های تنفسی میتوکندری
​فضای بین دو غشا:فضای میان غشای بیرونی و درونی میتوکندری
​ماتریکس:سیال ژل‌مانند درونی‌ترین بخش میتوکندری
کریستا:چین‌خوردگی‌های تیغه‌ای غشای داخلی میتوکندری
​توبول/ ساختار لوله ای:ساختار لوله‌ای‌ شکل غشای داخلی میتوکندری
​ساکول/ ساختار کیسه‌ای:ساختار کیسه‌ای‌ شکل غشای داخلی میتوکندری
افزایش سطح:افزایش سطح تماس برای کارایی بیشتر فرایندهای سلولی
​تنفس سلولی:فرآیند اکسیداسیون مواد مغذی برای تولید انرژی
​سنتز ATP:فرآیند ساخت ATP برای تامین انرژی مورد نیاز سلول
​زنجیره تنفسی:مجموعه ای از واکنش های انتفال الکترون برای تولید ATP
متابولیسم کربوهیدرات:مجموعه فرآیندهای تجزیه و ساخت قندها در سلول
متابولیسم چربی (لیپید):مجموعه فرآیندهای تجزیه و سنتز چربی‌ها
​چرخه سیترات (کربس):مرحله‌ای از تنفس سلولی برای تولید انرژی در ماتریکس
​سلول کبد:سلولی با فعالیت بالا و میتوکندری‌های فراوان 
​سلول تخمک:سلول جنسی ماده دارای میتوکندری فراوان
آمیب:جاندار تک سلولی یوکاریوتی دارای میتوکندری
پلاستیدها و کلروپلاست (Plastiden & Chloroplast)
die Chloroplastenhülle, -n
پوشش کلروپلاست:غشای دوگانه احاطه‌کننده کلروپلاست
تیلاکوئید:کیسه های غشایی درونی کلروپلاست محل انجام واکنش‌های نوری فتوسنتز
گرانوم:مجموعه‌ای سکه مانند از تیلاکوئیدهای روی‌ هم‌ قرارگرفته در کلروپلاست
تیلاکوئید گرانوم:تیلاکوئیدی که در ساختار گرانوم قرار دارد
استروما:مادهٔ زمینه‌ای کلروپلاست حاوی آنزیم‌های فتوسنتزی
تیلاکوئید استروما:تیلاکوئیدهای رابط میان دسته های گرانوم
فضای درونی تیلاکوئید:موثر در ایجاد شیب پروتون
قطره لیپیدی:ذخایر کوچک چربی درون پلاستیدها
دانه نشاسته:ساختار ذخیره‌کننده نشاسته در پلاستیدها
ادامه واژگان به زودی اضافه می‌شود...

درباره واژه‌نامه Elimodi

به وب‌سایت علمی و تخصصی Elimodi خوش آمدید. هدف از راه‌اندازی این پلتفرم، ایجاد یک مرجع سریع، دقیق و کاملاً بهینه‌سازی شده برای دانش‌آموزان، دانشجویان و علاقه‌مندانی است که نیازمند دسترسی آسان به اصطلاحات تخصصی زیست‌شناسی به زبان آلمانی هستند.

تمامی واژگان، آرتیکل‌ها و تعاریف موجود در این مجموعه با تکیه بر کتاب مرجع و استاندارد کشوری آلمان Duden Basiswissen Schule Biologie (Abitur) استخراج، بررسی و ساختاریافته شده‌اند. از آنجایی که «سلول» خشت اول و بنیادین تمام ساختارهای حیات است، این پروژه در فاز نخست و کلیدی خود، تمرکز اصلی را بر روی اصطلاحات و اندامک‌های سلولی قرار داده است تا کاربران ابتدا پایه‌ای‌ترین مفاهیم را به شکلی عمیق فرابگیرند. فصول بعدی کتاب نیز به مرور و با همین دقت ساختاری به مجموعه اضافه خواهند شد.

ما در این پروژه با تمرکز بر سادگی، اصالت علمی و کارایی، تعاریف را جهت نمایش در دستگاه‌های موبایل بهینه‌سازی کرده‌ایم تا فرآیند یادگیری در هر زمان و مکان به راحت‌ترین شکل ممکن صورت پذیرد.

خلاصه پروژه

مرجع تخصصی، سریع و بهینه‌سازی شده اصطلاحات زیست‌شناسی به زبان آلمانی بر اساس استاندارد آموزشی کتاب Duden (Abitur)، طراحی شده برای استفاده آسان دانش‌آموزان و دانشجویان در دسکتاپ و دستگاه‌های موبایل.

حقوق وب‌سایت

تمامی حقوق مادی و معنوی این وب‌سایت متعلق به پروژه آموزشی Elimodi می‌باشد.

© 2026 Elimodi.com | All Rights Reserved.